Amasra Limanı’nın atıl kalmaması ve kruvaziyer turizminin sürdürülebilir şekilde devam etmesi için yeni bir yol haritasına ihtiyaç var.

Amasra Limanı’nın atıl kalmaması ve kruvaziyer turizminin sürdürülebilir şekilde devam etmesi için yeni bir yol haritasına ihtiyaç var.

Hem de eski hatalardan sıyrılmış, arınmış bir yol haritasına…

Amasra, 2022’den bu yana Astoria Grande ile düzenli kruvaziyer seferleri sayesinde önemli bir ekonomik katkı ve tanıtım fırsatı yakaladı. 2026 yılı için planlanan ikinci gemi M/V Gemini (Miray Cruises) ise borçlar, ihtiyati haciz, klas kaybı, bayrak sorunları ve mürettebat alacakları nedeniyle Yunanistan’da, Karystos civarında, uzun süredir bağlı durumda ve seferden men edilmiş durumda.

Bu gelişme, ikinci hattın devreye girmesini engelledi ve limanın potansiyelinin tam anlamıyla kullanılamamasına yol açtı. Astoria Grande seferleri devam ederken, tek gemiye bağımlılık riski de net biçimde ortaya çıktı.

Limanın atıl kalmaması, esnafın gelir kaybının önlenmesi ve Karadeniz kruvaziyer rotasının güçlendirilmesi için Amasra kamuoyu, turizm derneği, belediye, valilik ve kaymakamlığın birlikte hareket etmesi gerekiyor.

Aşağıda, atılabilecek somut adımlar ve şirket seçiminde dikkat edilmesi gereken kriterler yer alıyor.

Koordinasyon masası kurulmalı

Belediye başkanlığının koordinasyonunda; kaymakamlık, valilik, liman başkanlığı, turizm derneği, esnaf odası ve ilgili sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinden oluşan bir “Kruvaziyer ve Liman Çalışma Grubu” oluşturulmalı.

Bu grup haftalık veya iki haftada bir toplanarak gelişmeleri takip etmeli, sorunları değerlendirmeli ve çözüm önerileri geliştirmeli.

Mevcut operatörle ilişkiler güçlendirilmeli

Astoria Grande hattının mevcut operatörüyle ilişkiler güçlendirilmeli. Sefer sayısının artırılması, iptallerin azaltılması, liman hizmetlerinin iyileştirilmesi ve yolcu deneyiminin geliştirilmesi için doğrudan görüşmeler yapılmalı.

Hava koşullarına bağlı iptallere karşı alternatif planlar oluşturulmalı; römorkör kapasitesi ve liman manevra güvenliği gibi konular yeniden değerlendirilmelidir.

Yerel hazırlık güçlendirilmeli

Rusça-Türkçe bilgilendirme hizmetleri, güvenli ulaşım, esnaf eğitimi, hijyen ve güvenlik standartları gözden geçirilmeli.

Turistlerin kısa süreli ziyaretlerinde daha fazla harcama yapmalarını teşvik edecek düzenlemeler hayata geçirilmeli. Yönlendirme sistemleri, paket turlar ve Safranbolu bağlantısı güçlendirilmelidir.

Çoklu operatör ve rota çeşitliliği sağlanmalı

Tek operatöre bağımlılık riski bir daha tekrarlanmamalı.

Farklı bayraklara sahip ve farklı ülkelerde faaliyet gösteren uluslararası büyük kruvaziyer şirketlerinden, Türk, Rus ve Avrupa merkezli diğer operatörlerden teklifler alınmalı.

İstanbul çıkışlı Karadeniz rotaları, kısa Ege-Karadeniz bağlantıları veya charter seferleri de değerlendirilmelidir.

Liman işletme modeli profesyonelleştirilmeli

Belediye işletmesindeki limanın teknik, ticari ve güvenlik standartlarının uluslararası düzeyde belgelendirilmesi sağlanmalı.

ISPS ve klas uyumu gibi konularda gerekli standartlar eksiksiz biçimde uygulanmalı. Gerekirse profesyonel bir liman işletmecisinden veya uzman bir danışmanlık kuruluşundan hizmet alınmalıdır.

Altyapı ve hizmet kalitesi artırılmalı

Yolcu terminali, gümrük ve pasaport işlemleri, otopark, ulaşım, acil durum planları ve liman güvenliği sürekli olarak iyileştirilmeli.

Marinanın tamamlanmasıyla birlikte yat turizmi ve küçük kruvaziyer gemileri gibi farklı segmentler de hedeflenmelidir.

Yerel ekonomik fayda ölçülmeli

Limanı ziyaret eden her yolcu başına ortalama harcama, esnaf geliri ve istihdam verileri düzenli olarak toplanmalı.

Bu veriler hem yeni operatörlerle yapılacak görüşmelerde hem de kamuoyunun bilgilendirilmesinde kullanılmalıdır.

Kamuoyu bilgilendirilmeli, süreç şeffaf yürütülmeli

Düzenli bilgilendirme toplantıları ve basın açıklamalarıyla süreç şeffaf tutulmalı.

Beklentiler gerçekçi olmalı. “Müjde” söylemleri yerine, imzalanmış sözleşmeler ve operasyonel güvenceler öne çıkarılmalıdır.

Güvenli ve mali yapısı sağlam şirket/operatör nasıl seçilir?

Kruvaziyer operatörü seçiminde “en ucuz” veya “en hızlı teklif” yerine kapsamlı bir risk analizi yapılmalıdır.

Gemini örneği, mali yapı, klas, bayrak ve alacak sorunlarının bir limanı ve destinasyonu nasıl etkileyebileceğini gösterdi.

Aşağıdaki kontrol listesi bu konuda yol gösterici olabilir.

Temel teknik ve yasal kriterler

Geminin geçerli klas sertifikası bulunmalı ve klas kuruluşunun IACS üyesi olması tercih edilmelidir. BV, DNV, Lloyd’s Register ve ABS gibi kuruluşlar bu kapsamda değerlendirilebilir.

Gemiye ilişkin Port State Control (PSC) geçmişi incelenmeli ve ciddi ihlaller bulunmamalıdır.

Bayrak devleti itibarlı olmalı; sık bayrak değişiklikleri, özellikle düşük standartlı bayraklara geçiş, önemli bir risk işareti olarak değerlendirilmelidir.

ISM, ISPS ve yolcu gemilerine ilişkin güvenlik sertifikalarının güncel olması gerekir.

Gemi yaşı, son büyük bakım ve yenileme tarihi ile bakım geçmişi ayrıntılı biçimde incelenmelidir.

Mali ve operasyonel sağlamlık

Operatörün, armatörün ve işletmecinin mali yapısı ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Bilanço, borçluluk oranı, banka ilişkileri ve sigorta (P&I Club) durumu araştırılmalıdır.

Büyük miktarlı alacakların bulunması, mürettebat maaşlarında gecikmeler yaşanması veya tedarikçiler tarafından haciz işlemleri uygulanması ciddi uyarı işaretleridir.

Geçmiş sefer iptalleri, mürettebat alacaklarına ilişkin davalar ve Türk ya da yabancı limanlarda yaşanan ihtiyati haciz süreçleri kontrol edilmelidir.

Uzun vadeli charter veya işletme sözleşmeleri tercih edilmelidir. Kısa süreli ve yalnızca bilet satışına dayalı modeller daha yüksek risk taşıyabilir.

Operatörün diğer gemileri ve faaliyet gösterdiği rotalar da incelenmelidir. Tek gemiye bağımlı küçük operatörlerin daha kırılgan olabileceği unutulmamalıdır.

Sözleşme ve güvence şartları

Liman kullanım sözleşmesinde iptal, gecikme, haciz ve mücbir sebep (force majeure) maddeleri açıkça düzenlenmelidir.

Banka teminat mektubu veya nakit teminat gibi güvence mekanizmaları ile performans garantisi talep edilmelidir.

Yolcu hakları, gümrük ve pasaport süreçleri ile yerel hizmet sağlayıcılarla ilişkiler sözleşmede açıkça yer almalıdır.

Sözleşmeler, bağımsız bir denizcilik danışmanı veya deniz hukuku uzmanı bir avukat tarafından incelenmelidir.

Ek doğrulama yöntemleri

Equasis, MarineTraffic, VesselFinder, klas kuruluşlarının internet siteleri ve liman devleti kontrol verileri kullanılmalıdır.

Türk ve yabancı denizcilik derneklerinden, liman işletmecilerinden ve aynı operatörle çalışan diğer destinasyonlardan referans alınmalıdır.

Operatörün Türkiye’deki temsilcisi veya acentesiyle yüz yüze görüşülmeli ve mümkün olması hâlinde mali tabloları talep edilmelidir.

Sonuç ve çağrı

Amasra Limanı, Karadeniz kruvaziyer turizmi açısından stratejik bir noktadır.

Tek bir gemiye veya mali yapısı zayıf bir operatöre bağımlılık, hem ekonomik kayba hem de itibar riskine yol açabilir.

Belediye, kaymakamlık, valilik ve turizm derneğinin ortak, şeffaf ve profesyonel bir yaklaşımla hareket etmesi; altyapı yatırımlarını hızlandırması ve operatör seçiminde teknik ve mali kriterleri sıkı tutması, limanın atıl kalmasını önleyecektir.

Kamuoyu da bu süreci yakından takip etmeli, gerçekçi beklentilerle desteklemeli ve yerel hazırlığın; esnafın, hizmet kalitesinin ve güvenlik standartlarının güçlendirilmesine katkı sağlamalıdır.

Sağlam bir operatör, güçlü bir yerel koordinasyon ve yeterli altyapı yatırımı…

Amasra’nın kruvaziyer destinasyonu olarak kalıcı başarısının formülü belki de tam olarak budur.

Bu çerçeve, hem mevcut durumun yönetilmesi hem de gelecekte benzer sorunların yaşanmaması için yol gösterici bir başlangıç olabilir.

Uygulama aşamasında ise uzman hukuki ve denizcilik danışmanlığından yararlanılması büyük önem taşımaktadır.