Bir binanın kaderi bazen bir kolonla, bazen bir donatıyla değil; bir cümleyle belirlenir. O cümle, zemin etüt raporunun içinde masumca durur. Teknik görünür.

Şimdi size gerçek zemin raporlarından alınmış gibi yazılmış, sahada çok görülen ve manipülasyon şüphesi uyandıran örnek cümleleri veriyorum.
Her cümlenin altına da cümlenin neden sorunlu olduğunu kısa ve net biçimde atlatmaya çalışacağım.
Bunlar birebir alıntı değil, ama Türkiye’de binlerce raporda görülen tipik ifade kalıplarıdır.
Evet şimdi Manipülasyon Kokusu Taşıyan Örnek Cümlelere gelelim...

Raporda “En güvenli çözüm olarak kazıklı temel sistemi önerilmektedir”yazıyor ise,
En güvenli neye göre?
Diğer çözümler neden elendi?
Güvenli olan gerekli olmayabilir....

“Sondaj derinliği proje ihtiyaçları için yeterli görülmüştür.” yazıyorsa,
Peki sondaj ile Taşıyıcı tabakaya ulaşıldı mı?
“Yeterli”nin ölçütü nedir? Sorulmalıdır.

Raporda, “Zemin heterojen yapıda olduğundan kazık tercih edilmelidir.”yazıyorsa
Sormak lazım, Hangi tabaka? Hangi derinlikte heterojenlik?
Heterojenlik tek başına kazık gerekçesi değildir.

“Yerel zemin sınıfı güvenlik açısından ZF kabul edilmiştir.”
Sormak lazım,
Ölçüm mü var, varsayım mı?
Neden daha iyi sınıf elendi?

“Alternatif temel çözümleri ekonomik bulunmamıştır.” yazıyor ise...
Peki bahse konu Ekonomi kimin için?
Hesap yok, diğer alternatiflerle karşılaştırma yok.,

“Zemin taşıma gücü değişkenlik gösterdiğinden emniyetli tarafta kalınmıştır.”
Değişkenlik sayısal olarak ifade edilmiş mi ı, yoksa bu bir yorum mu?

“Emniyetli taraf” ifadesi en sık suistimal edilen ifadedir.

“Komşu parsellerdeki uygulamalar bu rapor kapsamında değerlendirilmemiştir.”
Peki neden?
Aynı jeoloji varken neden dışlanmış?

Karşılaştırma kaçırılıyorsa sebep aranır.
“Kazık dışı çözümler oturma riskini artırabilir.”
Peki e kadar artırır?
Kabul edilebilir sınır aşılır mı?
“Artırabilir” bilimsel değil, muğlaktır.

“sondaj sonuçları dikkate alınarak konservatif yaklaşım benimsenmiştir.”

Sormak lazım: Ortalama mı alındı, minimum mu?
Konservatifliğin sınırı nerede?

“Bu nedenle kazıklı temel sistemi zorunlu görülmektedir.”

Buradaki Zorunlu” kelimesi teknik değil, yönlendiricidir
Mühendis sadece önerir, zorunluluk ilan etmez.

Buna karşılık SAĞLAM rapor dili nasıl olur?
Sağlıklı örnek verelim..
“Mevcut sondaj verileriyle radye temel teknik olarak mümkündür. Ancak oturma sınırlarının daha net belirlenmesi için ilave sondaj önerilir. Kazıklı temel, maliyet–risk dengesi açısından alternatif olarak sunulmuştur.”
Bu sağlıklı raporlar,
Seçenek sunar
Veriye dayanır
Kararı idareye bırakır
Size altın değerinde ip ucu verelim.
Manipülatif rapor karar verir.
Sağlam rapor karar aldırır.

Manipülatif raporların bazıları zemin sağlam olduğu halde ilişkili olduğunuz fore kazık firması da para kazansın diye çürük ( zayıf) zemin raporu düzenler,
Diğerleri ise gerçekte depremsel anlamda zayıf olan zeminlere olduğundan güçlü gösteren raporlar düzenlermiş.

Cümlelerde muhtelif dava dosyalarından esinlenerek seçilmiştir.

Biz söyleyenlerin yalancısıyız.
Değerli mühendislerimizi ve numune etüdü yapan laboratuvarımızı haksız yere karalamak istemeyiz elbette.