28 YIL SONRA BARTIN'IN ÖNÜNDE İKİ SORU VAR; RİSK Mİ, YOKSA..

Taşkın güvenliği ile mülkiyet hakkı karşı karşıya getirilmeden, bilimsel veriler ışığında kalıcı bir çözüm mümkün mü?

28 YIL SONRA BARTIN'IN ÖNÜNDE İKİ SORU VAR...

RİSK Mİ, BELİRSİZLİK Mİ?

Taşkın güvenliği ile mülkiyet hakkı karşı karşıya getirilmeden, bilimsel veriler ışığında kalıcı bir çözüm mümkün mü?

Bartın'ın kronikleşen sorunlarından biri, 1998 Büyük Sel Felaketi sonrasında gündeme gelen taşkın sınırları ve bu sınırların güncellenmesine ilişkin belirsizlik.

Aradan 28 yıl geçti.

Kent değişti. Yeni yatırımlar yapıldı. Barajlar tamamlandı, sel kapanları ve taşkın koruma projeleri hayata geçirildi. Irmak çevresinde önemli çalışmalar gerçekleştirildi.

Ancak Orduyeri ve Kaynarca'da bazı imarlı parsellerin taşkın sınırında kalması, arsa sahiplerinin yapılaşma ve mülkiyet haklarından yararlanma konusunda yaşadıklarını ifade ettikleri sorunları gündemde tutmaya devam ediyor.

27 Ekim'de Bartın Valiliğinde yeni bir toplantı gerçekleştirildiği, enkesit, röleve ve batimetri ölçümlerinin son durumunun değerlendirildiği, ancak yeni haritanın açıklanacağı tarihin henüz paylaşılmadığı belirtiliyor.

Peki, 28 yıl sonra hâlâ hangi soruların cevabını arıyoruz?

MESELE YALNIZCA BİR HARİTA MESELESİ DEĞİL

Öncelikle şunu teslim etmek gerekiyor:

Bartın, geçmişte çok ağır sel felaketleri yaşamış bir kenttir. 21 Mayıs 1998'de yaşanan büyük felaketin izleri hafızalardadır.

Dolayısıyla taşkın güvenliği konusunda gösterilecek hassasiyetin tartışılması değil, korunması gerekir.

Ancak kamu güvenliğini sağlamak kadar, vatandaşın mülkiyet hakkını korumak ve idari süreçleri makul bir süre içerisinde sonuçlandırmak da kamu yönetiminin sorumlulukları arasındadır.

Orduyeri ve Kaynarca'daki bazı arsa sahiplerinin itirazları da bu noktada anlam kazanıyor.

Vatandaşların aktardığına göre, imar planında yapılaşmaya uygun görünen bazı parseller, taşkın sınırları nedeniyle ruhsat süreçlerinde sorun yaşıyor.

Arsa sahiplerinin temel sorusu şu:

Tamamlanan barajlar, sel kapanları ve taşkın koruma yatırımları sonrasında taşkın riskinin bugünkü durumu yeniden hesaplandı mı?

Eğer hesaplandıysa sonuçları nedir?

Risk devam ediyorsa bunun parsel bazındaki teknik gerekçesi nedir?

Risk azaldıysa bu değişim neden yeni haritaya yansıtılmıyor?

Bunlar cevaplanması gereken meşru sorulardır.

Ancak burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.

Bir bölgenin geçmişte selden daha az etkilenmiş olması, bugün de taşkın riski taşımadığı anlamına gelmez. Aynı şekilde barajların tamamlanmış olması da taşkın tehlikesinin bütünüyle ortadan kalktığını göstermez.

Taşkın değerlendirmesi; yağış miktarı, havza özellikleri, suyun akış hızı, dere kesitleri, su derinliği, barajların işletme koşulları ve farklı tekerrür sürelerine göre yapılan mühendislik hesaplamalarıyla belirlenir.

Yani kararın ölçüsü kişisel gözlem değil, bilimsel veriler olmalıdır.

22 EKİM'DEKİ İHALE NE GETİRECEK?

Bu konudaki önemli gelişmelerden biri de Bartın İl Merkezi Taşkın Modellemesi İçin Harita Çalışmaları ihalesi.

İhale kayıtlarında 2026/1774026 numarasıyla yer alan çalışmanın sonuç tarihi 22 Ekim 2026 olarak görünüyor.

Kayıtlara göre:

- İhale makamı: Bartın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü.
- Yüklenici: Erdoğan Harita Mühendislik Müşavirlik İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi.
- Sözleşme bedeli: 1.160.000 TL.
- Yaklaşık maliyet: 1.195.000 TL.
- Geçerli teklif sayısı: 1.

Bu bilgiler, ihale sonuç kayıtlarında yer alan verilerdir.

Peki, bu çalışma Bartın'a ne kazandıracak?

Öncelikle şunu belirtelim: Harita çalışması ihalesinin sonuçlanması, yeni taşkın haritasının tamamlandığı veya taşkın riskinin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Ancak doğru kapsamda yürütüldüğünde, güncel taşkın değerlendirmesinin ihtiyaç duyduğu teknik altyapının oluşturulmasına katkı sağlayabilir.

Burada kamuoyunun bilmesi gereken bazı ayrıntılar var:

- İhalenin teknik şartnamesinde hangi çalışmalar bulunuyor?
- Enkesit, röleve ve batimetri ölçümleri bu işin kapsamında mı?
- Çalışma yalnızca harita üretimini mi, yoksa taşkın modellemesine esas olacak verilerin hazırlanmasını da mı kapsıyor?
- İşin tamamlanması için öngörülen süre nedir?
- Teslim edilecek teknik rapor ve haritalar hangi kurumların onayından geçecek?
- Orduyeri ve Kaynarca'daki parsellerin durumunu ayrı ayrı değerlendirecek yeterli veri üretilecek mi?

Bunlar ihaleyi alan firmaya yönelik bir eleştiri değil, kamu kaynaklarıyla yürütülen bir çalışmanın kapsamını ve sonucunu öğrenmeye yönelik sorulardır.

Üstelik 24 Temmuz'da kamuoyuna yansıyan açıklamada yeni taşkın ve risk haritasının yaklaşık iki ay içerisinde tamamlanmasının beklendiği ifade edilmişti.

Aradan geçen süre dikkate alındığında, bu takvimin neden gerçekleşmediğinin ve yeni çalışmanın hangi aşamada olduğunun açıklanması da önem taşıyor.

TEKNİK OLARAK NEYE BAKILMALI?

Burada özellikle mühendislik disiplininin önemine dikkat çekmek istiyorum.

Taşkın haritası hazırlamak, yalnızca dere kenarındaki su seviyesini ölçüp bir sınır çizmek değildir.

Barajların taşkın anındaki etkisi, havzaya düşen yağış miktarı, suyun akış kapasitesi, dere yatağının geometrisi, köprü ve menfezlerin durumu, suyun yayılma alanı ve farklı olasılıklara göre oluşturulan hidrolik modeller birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin 100 yıllık taşkın tekerrür debisi üzerinden yapılan hesaplama, her 100 yılda bir mutlaka sel yaşanacağı anlamına gelmez. Bu, belirli bir yılda aşılma olasılığı yüzde 1 olan istatistiksel bir senaryodur.

Dolayısıyla yeni haritanın hangi tekerrür sürelerine göre hazırlandığı da açıklanmalıdır.

Barajlar ve taşkın koruma yatırımları bu hesaplamalara dahil edilmeli; ancak bunların etkisi de mühendislik hesaplarıyla ortaya konulmalıdır.

Bilimsel yaklaşım, ne yatırımları yok sayar ne de yatırımlar yapıldı diye riskin ortadan kalktığını varsayar.

ARSA SAHİPLERİNİN HAKKI, KAMUNUN GÜVENLİK SORUMLULUĞU

Bu tartışmanın en hassas tarafı mülkiyet hakkıdır.

Bir vatandaş yıllar önce imarlı bir taşınmaz edinmiş olabilir. O taşınmazı değerlendirmek, satmak, üzerinde yapı yapmak veya ekonomik değerinden yararlanmak isteyebilir.

Ancak taşkın riski nedeniyle yapılaşmanın sınırlandırılması da kamu güvenliği bakımından meşru bir amaç taşıyabilir.

Burada hukuki mesele, kısıtlamanın güncel ve bilimsel bir gerekçeye dayanıp dayanmadığı, ölçülü olup olmadığı ve vatandaşın mülkiyet hakkına getirdiği yükün ne olduğudur.

İdarenin görevi yalnızca riskli alanları belirlemek değildir. Bu belirlemeleri anlaşılır, denetlenebilir ve gerekçeli biçimde kamuoyuna sunmak da sorumlulukları arasındadır.

Eğer taşkın riski devam ediyorsa vatandaş bunun teknik gerekçesini öğrenebilmelidir.

Eğer risk azalmışsa yeni veriler değerlendirilmelidir.

Yapılaşmanın mümkün olmadığı taşınmazlarda ise mevzuat çerçevesinde uygulanabilecek alternatifler, planlama ve mülkiyet hakkının korunması bakımından ayrıca ele alınmalıdır.

Gerekli koşullar oluştuğunda idari başvuru, iptal davası veya somut zararın niteliğine göre tam yargı davası gibi hukuki yollar da gündeme gelebilir.

Ancak her parselin durumu farklı olabileceğinden, hukuki değerlendirme de parsel bazında yapılmalıdır.

ÇÖZÜM İÇİN BEŞ ADIM

Bence artık bu konu toplantıların ve karşılıklı açıklamaların ötesine geçerek somut bir çalışma takvimine bağlanmalı.

Bunun için:

1. Teknik veriler açıklanmalı.

1998 sonrasındaki taşkın verileri, tamamlanan yatırımlar ve güncel ölçümler karşılaştırılmalı.

2. Parsel bazında değerlendirme yapılmalı.

Orduyeri ve Kaynarca'daki bütün taşınmazlar aynı kategoride değerlendirilmemeli. Her parselin taşkın riski ve yapılaşma durumu teknik olarak ortaya konulmalı.

3. Kurumların görevleri netleştirilmeli.

DSİ'nin teknik değerlendirmesi, Tarım ve Orman Bakanlığı birimlerinin çalışmaları, Valiliğin koordinasyon rolü ve belediyenin imar planlamasına ilişkin sorumlulukları açıklığa kavuşturulmalı.

4. Alternatif çözümler değerlendirilmeli.

Riskin niteliğine göre taşkın koruma tedbirleri, kontrollü yapılaşma, yapı kotlarının yeniden değerlendirilmesi veya yapılaşmaya uygun olmayan alanlar için hukuki telafi seçenekleri incelenmeli.

Elbette bunların hiçbiri bilimsel risk değerlendirmesini devre dışı bırakamaz.

5. Kesin bir çalışma takvimi açıklanmalı.

Ölçümler ne zaman tamamlanacak? Modelleme ne zaman sonuçlanacak? Teknik rapor hangi tarihte hazırlanacak? Yeni harita ne zaman kamuoyuna sunulacak?

Vatandaş artık yalnızca yeni bir tarih değil, izlenebilir bir süreç görmek istiyor.

BARTIN'IN İHTİYACI YENİ BİR TARTIŞMA DEĞİL, ORTAK BİR ÇÖZÜM

Bu meselede taraflar yaratmanın, kurumları veya vatandaşları karşı karşıya getirmenin kimseye faydası yok.

Arsa sahiplerinin taleplerini peşinen reddetmek de taşkın güvenliği konusundaki teknik hassasiyeti göz ardı etmek de doğru değil.

Kamu kurumlarının görevi vatandaşın sorularına cevap vermek, vatandaşın görevi ise bilimsel ve hukuki gerçekler çerçevesinde hak aramaktır.

Bir tarafta can ve mal güvenliği, diğer tarafta mülkiyet hakkı var.

Oysa bunlar birbirinin düşmanı değil, aynı kamu yararının iki önemli unsurudur.

1998'de yaşanan felaketten ders çıkarmak, gelecekte benzer acıların yaşanmaması için tedbir almak zorundayız.

Ama 28 yıl sonra hâlâ hangi parselin neden yapılaşamadığını, hangi yatırımların taşkın riskini ne ölçüde azalttığını ve yeni haritanın ne zaman açıklanacağını konuşuyorsak, artık sürecin sonuçlandırılması gerekiyor.

Bizim talebimiz riskin görmezden gelinmesi değil, belirsizliğin giderilmesidir.

Bartın'ın ihtiyacı; bilimsel verilerle hazırlanmış, hukuki dayanağı bulunan, şeffaf ve güvenilir bir taşkın haritasıdır.

Çünkü haritadaki bir çizgi, yalnızca kâğıt üzerinde kalmıyor. İnsanların yıllar içinde edindiği mülkleri, yatırımları ve gelecek planlarını etkiliyor.

28 yılın ardından artık şu sorunun cevabını hep birlikte öğrenmek istiyoruz: Bartın'ın güncel taşkın gerçeği nedir ve bu gerçeğe göre vatandaşın önündeki belirsizlik ne zaman sona erecek?